مرتضى مطهرى
37
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
صلوات اللَّه عليه گفتهاند زياد است ، منظورم نقل آنها نيست ، منظورم اشارهاى بود به اينكه هركس امام صادق عليه السلام را مىشناسد آن حضرت را با حوزه و مدرسهاى عظيم و پرنفع و ثمر كه آثارش هنوز باقى و زنده است مىشناسد . حوزههاى علميهء امروز شيعه امتداد حوزهء آن روز آن حضرت است . سخن در اطراف امام صادق سلام اللَّه عليه ميدان وسيعى دارد . در قسمتهاى مختلف مىتوان سخن گفت زيرا اولا سخنان خود آن حضرت در قسمتهاى مختلف مخصوصا در حكمت عملى و موعظه زياد است و شايستهء عنوان كردن است ؛ ثانياً در تاريخ زندگى آن حضرت قضاياى جالب و آموزنده فراوان است . بعلاوه احتجاجات و استدلالات عالى و پرمعنى با دهريّين و ارباب اديان و متكلمان فرق ديگر اسلامى و صاحبان آراء و عقايد مختلف ، بسيار دارد كه همه قابل استفاده است . گذشته از همهء اينها تاريخ معاصر آن حضرت كه با خود آن حضرت يا شاگردان آن حضرت مرتبط است شنيدنى و آموختنى است . سيرت و روش امام اين بنده امروز عرايض خود را اختصاص مىدهم به مقايسهاى بين سيرت و روشى كه امام صادق عليه السلام در زمان خود انتخاب كرد با سيرت و روشى كه بعضى از اجداد بزرگوار آن حضرت داشتند كه گاهى به ظاهر مخالف يكديگر مىنمايد . رمز و سرّ اين مطلب را عرض مىكنم و از همين جا يك نكتهء مهم را استفاده مىكنم كه براى امروز ما و براى هميشه بسيار سودمند است . فايدهء سيرههاى گوناگون معصومين ما شيعيان كه به امامت ائمهء دوازدهگانه اعتقاد داريم و همهء آنها را اوصياء پيغمبر اكرم و مفسر و توضيح دهندهء حقايق اسلام مىدانيم و گفتار آنها را گفتار پيغمبر و كردار آنها را كردار پيغمبر و سيرت آنها را سيرت پيغمبر صلى الله عليه و آله مىدانيم ، از امكاناتى در شناخت حقايق اسلامى بهرهمنديم كه ديگران محرومند ؛ و چون وفات حضرت امام حسن عسكرى عليه السلام - كه امام يازدهم است و بعد از ايشان دورهء غيبت پيش آمد - در سال 260 واقع شد ، از نظر ما شيعيان مثل اين است كه پيغمبر اكرم تا سال 260 هجرى زنده بود و در همهء اين زمانها با همهء تحولات و تغييرات و اختلاف شرايط و اوضاع و